{"id":1820,"date":"2025-08-05T23:55:03","date_gmt":"2025-08-05T21:55:03","guid":{"rendered":"https:\/\/musialjanicka.art\/?p=1820"},"modified":"2025-08-06T01:23:02","modified_gmt":"2025-08-05T23:23:02","slug":"dlaczego-uwaznosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/musialjanicka.art\/pl\/blog\/why-mindfulness\/","title":{"rendered":"Dlaczego uwa\u017cno\u015b\u0107? Jak pomagaj\u0105 mi uwa\u017cne spacery z aparatem - wprowadzenie i troch\u0119 teorii"},"content":{"rendered":"

Dlaczego uwa\u017cno\u015b\u0107? M\u00f3g\u0142abym odpowiedzie\u0107 na to pytanie jednym zdaniem - \u017ceby \u017cycie nie \"przelatywa\u0142o si\u0119 przez palce\" i \u017ceby by\u0142o szcz\u0119\u015bliwsze... a tymczasem:
och... znowu zamiast tylko sprawdzi\u0107 czy kto\u015b nie dzwoni\u0142 \u0142apiesz si\u0119 na tym, \u017ce scrolujesz telefon od 20 minut,
...byle do poniedzia\u0142ku, ...i zn\u00f3w kolejny weekend,
...rachunek za pr\u0105d \u2013 dopiero p\u0142aci\u0142e\u015b poprzedni, a to ju\u017c przecie\u017c kolejny miesi\u0105c,
....kolejne moje urodziny... kiedy to si\u0119 sta\u0142o... i tak dalej, i tak dalej?<\/p><\/div>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie. Bez skupienia si\u0119 na chwili obecnej dzia\u0142amy na automacie i autopilocie, czyli na wyuczonych reakcjach naszego organizmu (bo, m\u00f3zg nie lubi traci\u0107 energii, wi\u0119c tak mu jest najwygodniej). Trzeba naprawd\u0119 du\u017cego wstrz\u0105su, \u017ceby nas z tego snu na jawie wyci\u0105gn\u0105\u0107. K\u0142\u00f3tnia z partnerem, utrata pracy, rozw\u00f3d, \u015bmier\u0107 \u2013 generalnie co\u015b wa\u017cnego i nieprzyjemnego \u2013 i na chwil\u0119 jeste\u015bmy w 'tu i teraz' \u2026, ale nie bardzo nam si\u0119 to wtedy podoba...<\/p><\/div>\n\n\n\n

Mog\u0142abym ju\u017c tu w\u0142a\u015bciwie zako\u0144czy\u0107, pisz\u0105c postulat B\u0104D\u0179MY UWA\u017bNI \u2013 na to co si\u0119 w\u0142a\u015bnie dzieje, a jest szansa, \u017ce zauwa\u017cymy i to co dobre (np. to, \u017ce teraz mam chwil\u0119, aby poczyta\u0107 to co mnie interesuje, i mam czas dla siebie), a \u017cycie stanie si\u0119 przyjemniejsze...<\/p><\/div>\n\n\n\n

Tylko, \u017ce nasze m\u00f3zgi tak nie dzia\u0142aj\u0105 \u2013 potrzebuj\u0105 dowod\u00f3w i silnych argument\u00f3w, \u017ce co\u015b warto zastosowa\u0107, \u017ce to jest dobre \u2013 i udowodnione najlepiej przez ameryka\u0144skich naukowc\u00f3w.
I musz\u0105 przeczyta\u0107 lub wch\u0142on\u0105\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 wiele razy, aby przekona\u0107 si\u0119 do argument\u00f3w, a zmiana nas samych i naszego postrzegania... c\u00f3\u017c, to zupe\u0142nie inna historia.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Pozwol\u0119 wi\u0119c sobie rozwin\u0105\u0107 temat (m\u00f3j m\u00f3zg nie jest tutaj wyj\u0105tkowy).<\/p><\/div>\n\n\n\n

\"Lniany<\/figure>\n\n\n\n

Argumenty 'za' (zaczynaj\u0105c od pra-Gra\u017cyny i pra-Janusza)<\/h3>\n\n\n\n

Zaczynaj\u0105c od pocz\u0105tku:
Musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do czas\u00f3w, gdy nasi przodkowie \u017cyli w jaskiniach oko\u0142o 40 000 lat temu. Tak, nasze rozproszone my\u015bli to kwestia ewolucji! Problemy pra-Gra\u017cyny i pra-Janusza by\u0142y - mo\u017cna powiedzie\u0107 - nieco podobne do dzisiejszych. Martwili si\u0119 tak samo: co zjedz\u0105 nast\u0119pnego dnia, a i nast\u0119pnej zimy, czy sami nie stan\u0105 si\u0119 posi\u0142kiem tygrysa szabloz\u0119bnego (pisa\u0142am ju\u017c o tym tutaj <\/a>). Pra-Gra\u017cyna denerwowa\u0142a si\u0119 tak samo, gdy pra-Janusz patrzy\u0142 si\u0119 na inne kobiety, a on martwi\u0142 si\u0119, \u017ce je\u015bli ona si\u0119 zdenerwuje, nie b\u0119dzie 'sp\u00f3\u0142kowania'. Oboje martwili si\u0119, czy ich syn znowu nie wda si\u0119 w b\u00f3jk\u0119 z synem s\u0105siada itd. itp. No po prostu \u017cycie.<\/p><\/div>\n\n\n\n


Tymczasem ewolucja nie dba\u0142a o ich szcz\u0119\u015bcie - tylko o przetrwanie i utrzymanie gatunku. Negatywne my\u015bli jej zupe\u0142nie nie przeszkadzaj\u0105. Dlatego nasze m\u00f3zgi, zamiast by\u0107 w chwili obecnej, analizuj\u0105 - albo przesz\u0142o\u015b\u0107, albo martwi\u0105 si\u0119 o przysz\u0142o\u015b\u0107.
A teraz? Jeste\u015b bezpieczny - siedzisz i czytasz tego bloga. \u017baden tygrys szabloz\u0119bny nie wyskoczy zza rogu.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Mo\u017ce zatem to jest rozwi\u0105zanie...?<\/p><\/div>\n\n\n\n

\"Nowoczesna<\/figure>\n\n\n\n

Dlaczego potrzebujemy uwa\u017cno\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n

Nie da si\u0119 wymy\u015bli\u0107 przysz\u0142o\u015bci - bez wzgl\u0119du na to, jak du\u017co planujesz - co\u015b mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 inaczej - niekoniecznie gorzej. Nie mo\u017cna te\u017c zmieni\u0107 przesz\u0142o\u015bci. Co wi\u0119cej - mo\u017cesz wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski z przesz\u0142o\u015bci, aby uczyni\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 lepsz\u0105, mo\u017cesz po prostu si\u0119 z niej uczy\u0107. A je\u015bli w przysz\u0142o\u015bci wydarzy si\u0119 co\u015b nieoczekiwanego - b\u0119dziesz lepiej przygotowany, by sobie z tym poradzi\u0107, cho\u0107by dlatego, \u017ce nie b\u0119dziesz um\u0119czony ci\u0105g\u0142ym zamartwianiem si\u0119 o to.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie nie twierdz\u0119, \u017ce planowanie czy logiczne my\u015blenie s\u0105 z\u0142e. Wszyscy wiemy, \u017ce jest wr\u0119cz przeciwnie. Te cechy pozwoli\u0142y pra-Gra\u017cynie i pra-Januszowi stworzy\u0107 kolebk\u0119 naszej cywilizacji. Nauczyli si\u0119, jak przechowywa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 na zim\u0119, jak unikn\u0105\u0107 zjedzenia. Wytwarzali narz\u0119dzia, handlowali z s\u0105siadami, a czasem nawet zajmowali si\u0119 sztuk\u0105, dekoruj\u0105c \u015bciany swoich jaski\u0144 malowid\u0142ami. Rozwin\u0119li abstrakcyjne my\u015blenie. Nauczyli si\u0119 \u017cy\u0107 w grupach i uprawia\u0107 ro\u015bliny. Ale - paradoksalnie - dzi\u015b nie robimy nic innego: planujemy i analizujemy.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Spr\u00f3buj przypomnie\u0107 sobie, o czym my\u015bla\u0142e\u015b przed chwil\u0105? Co przygotowa\u0107 na obiad? O kt\u00f3rej b\u0119dziesz w domu? Czy czeka na ciebie pranie? Jutrzejsza prezentacja? Rachunki do zap\u0142acenia? Sprawdzian w szkole dziecka? Musz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ceby oddzwoni\u0107? Martwimy si\u0119, planuj\u0105c przysz\u0142o\u015b\u0107, nawet je\u015bli nie jest to konieczne.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\"Abstrakcyjna<\/figure>\n\n\n\n

Sam fakt planowania nie jest problemem - problemem jest to, \u017ce te my\u015bli czyni\u0105 nas nieszcz\u0119\u015bliwymi.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Pr\u00f3bujemy wymy\u015bli\u0107, jak unikn\u0105\u0107 b\u00f3lu - rozczarowania, pora\u017cki, nie radzenia sobie z czym\u015b - co daje nam z\u0142udne poczucie kontroli nad sytuacj\u0105, na kt\u00f3r\u0105 i tak nie mamy wp\u0142ywu - i tak dalej, w k\u00f3\u0142ko.<\/p><\/div>\n\n\n\n

\n

My\u015blenie o \u017cyciu staje si\u0119 wa\u017cniejsze ni\u017c samo \u017cycie.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Staje si\u0119 nawykiem, kt\u00f3ry trudno prze\u0142ama\u0107... \u017byjemy, nie zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u017cyjemy i nie zauwa\u017caj\u0105c naszych dzia\u0142a\u0144, cia\u0142 i my\u015bli w chwili obecnej.
Czyli bez ...skupienia i uwa\u017cno\u015bci. A to narz\u0119dzie i remedium w jednym.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Wi\u0119cej argument\u00f3w <\/h2>\n\n\n\n

Czy ju\u017c ci\u0119 przekona\u0142am? Wystarczy argument\u00f3w?
Oczywi\u015bcie, \u017ce nie! Naszymi zachowaniami i my\u015blami rz\u0105dzi r\u00f3wnie\u017c inny pierwotny mechanizm s\u0142u\u017c\u0105cy przetrwaniu gatunku: nasz nadrz\u0119dny cel - poszukiwanie przyjemno\u015bci i unikanie b\u00f3lu.
O\u015brodek nagrody w naszym m\u00f3zgu do pewnego stopnia kontroluje nasze zachowanie. Gonimy za przyjemno\u015bciami i uciekamy przed cierpieniem. Trudno jest si\u0119 zrelaksowa\u0107 i zrobi\u0107 co\u015b satysfakcjonuj\u0105cego - zawsze jest co\u015b, co mog\u0142oby by\u0107 lepsze, dro\u017csze, bardziej... Pojawia si\u0119 por\u00f3wnywanie, \u017cal z powodu b\u0142\u0119d\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci i zastanawianie si\u0119, jak robi\u0107 rzeczy lepiej.<\/p><\/div>\n\n\n\n

Trudno jest skupi\u0107 si\u0119 na dobrym filmie, opowie\u015bci partnera o tym, jak min\u0105\u0142 mu dzie\u0144, czy dziecku, kt\u00f3re z entuzjazmem opowiada t\u0119 sam\u0105 bajk\u0119.<\/p><\/div>\n\n\n\n

To dlatego wracamy na chwil\u0119 do \"tu i teraz\", gdy wydarzy si\u0119 jaki\u015b wstrz\u0105s. Tylko po to, by wr\u00f3ci\u0107 do trybu \"stand-by\", gdy pierwsze emocje opadn\u0105 (m\u00f3zg nie lubi marnowa\u0107 energii \ud83d\ude42 ).<\/p><\/div>\n\n\n\n

\"Nowoczesny<\/figure>\n\n\n\n

Innym przydatnym wynalazkiem Matki Natury jest to, \u017ce pami\u0119tamy negatywne do\u015bwiadczenia bardziej ni\u017c pozytywne - dzi\u0119ki czemu mo\u017cemy lepiej uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach.<\/p><\/div>\n\n\n\n

W ten spos\u00f3b mo\u017cemy straci\u0107 ca\u0142e pi\u0119kno \u017cycia, b\u0119d\u0105c w naszych my\u015blach o przesz\u0142o\u015bci lub przysz\u0142o\u015bci - nigdy w tera\u017aniejszo\u015bci. Czyni\u0105 nas one nieszcz\u0119\u015bliwymi. Nawet gdy wydajemy si\u0119 zadowoleni, mamy wiele - je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015b\u0107 - negatywnych my\u015bli. Przyk\u0142ad? Wyjazd na wakacje - nasz umys\u0142 szybko wype\u0142nia si\u0119 my\u015blami: czy wszystko spakowali\u015bmy? Czy b\u0119dziemy mie\u0107 dobry pok\u00f3j? A je\u015bli dzieci b\u0119d\u0105 narzeka\u0107? Czy samolot si\u0119 rozbije...? <\/p><\/div>\n\n\n\n

Powinni\u015bmy odpoczywa\u0107, a tworzymy mentaln\u0105 list\u0119 tego, co mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 nie tak.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowo nie mamy wtedy kontaktu z naszym cia\u0142em - ono po prostu jest, a my jeste\u015bmy tylko w naszych g\u0142owach. Codzienna nieuwaga.
Czy kiedykolwiek dotar\u0142e\u015b gdzie\u015b prowadz\u0105c samoch\u00f3d i nie pami\u0119ta\u0142e\u015b drogi? Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce nikogo po drodze nie przejecha\u0142e\u015b?
A teraz, czytaj\u0105c te s\u0142owa, czy jeste\u015b \u015bwiadomy swojego cia\u0142a? Czy jest mu wygodne? Ciep\u0142o czy zimno? Nic nie uciska? Czy jeste\u015b spragniony?<\/p><\/div>\n\n\n\n

\"Minimalistyczna<\/figure>\n\n\n\n

Uwa\u017cno\u015b\u0107 i zaj\u0105c<\/h2>\n\n\n\n

Kolejny argument, kt\u00f3ry naprawd\u0119 do mnie przem\u00f3wi\u0142, pochodzi z ksi\u0105\u017cki Ronalda D. Siegela \"The Mindfulness Solution\". Wyobra\u017a sobie zaj\u0105ca siedz\u0105cego na \u0142\u0105ce, spokojnie skubi\u0105cego traw\u0119. Nagle zauwa\u017ca on lisa na skraju lasu. Zaj\u0105czek momentalnie zastyga, jego serce zaczyna bi\u0107 szybciej, oddech przyspiesza, uszy nas\u0142uchuj\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w, temperatura cia\u0142a podnosi si\u0119 \u2013 wszystkie te reakcje s\u0105 sterowane przez autonomiczny uk\u0142ad nerwowy.
Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce lis nie dojrza\u0142 i nie wyczu\u0142 zaj\u0105ca, i z powrotem czmychn\u0105\u0142 do lasu. Po kilku chwilach zmiany w organizmie zaj\u0105czka wr\u00f3c\u0105 do normy, zwierz\u0119 uspokoi si\u0119 i zn\u00f3w zacznie spokojnie je\u015b\u0107.<\/p><\/div>\n\n\n\n


A teraz wyobra\u017camy sobie, \u017ce zaj\u0105czek ma mo\u017cliwo\u015bci naszego m\u00f3zgu \u2013 analizowania i logicznego my\u015blenia. Co m\u00f3g\u0142by sobie pomy\u015ble\u0107? \u201eCiekawe dok\u0105d on poszed\u0142? Czy moja rodzina jest bezpieczna? A co je\u015bli jednak mnie zauwa\u017cy\u0142 i przyjdzie z drugiej strony? ...i lawina czarnych my\u015bli przetoczy\u0142aby si\u0119 przez jego ma\u0142\u0105 g\u0142\u00f3wk\u0119. I to dobre: cytuj\u0119: \"Gdyby mia\u0142 naprawd\u0119 zaawansowane zdolno\u015bci intelektualne, m\u00f3g\u0142by nawet zacz\u0105\u0107 oblicza\u0107, czy ma wystarczaj\u0105co du\u017co marchewek zaoszcz\u0119dzonych na emerytur\u0119\". <\/p><\/div>\n\n\n\n

Ha! Faktycznie! Czy\u017c nie tak dzia\u0142aj\u0105 nasze my\u015bli? Wystarczy jedna, by wywo\u0142a\u0107 lawin\u0119 nast\u0119pnych (ale tylko negatywnych \u2013 pozytywne nie s\u0105 potrzebne do przetrwania gatunku przecie\u017c!). A w konsekwencji stres, nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 powstrzymania natr\u0119tnych my\u015bli, ataki paniki, a na ko\u0144cu my\u015bli nawykowe, depresja i stres chroniczny... (kt\u00f3ry, jak wiemy, ma bardzo negatywny wp\u0142yw na nasze zdrowie).<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cno\u015b\u0107: Jak sobie bez niej radzi\u0107? Do przemy\u015blenia<\/h2>\n\n\n\n

Potwierdzaj\u0105 to liczne badania naukowe, np:<\/p><\/div>\n\n\n\n